Çoğu kez kişiler, çok şey bildiklerini sanırlar. Fakat okudukları zaman hiçbir şey bilmediklerini anlayacaklar.

Tüm bu bilgiler yaşamsal önem taşımaktadır. İnsan, gerek kendisini gerekse çevresini korurken birçok şeylerin ne denli önemli olduğunu bir kez daha görecekler.

İstenildiğinde her an el altında bulunması olanaksız olan bu tür bilgiler, detaylı ve özenli bir araştırmanın sonucu olarak bilgilerinize sunmanın önemli olduğu kanısındayım.

1-KİRLİ HAVAYLA MÜCADELE

İzlanda’daki Eyjafjallajökll yanardağı geçtiğimiz bahar aylarında öyle bir patladı ki, tozları Türkiye’ye kadar ulaştı. Kömür dumanı solumaya alışkın bizlerse durumun vahametini kavramakta zorlandık. Oysa hava kirliliği sağlık üzerinde ciddi bir tehlike. Silahlarınızı şimdiden hazırlayıp mücadeleye başlasanız iyi edersiniz.

BEYNİNİ KORU

Japonya’da yapılan bir araştırma, havası kirli kentlerde yaşayan erkeklerin, beyin damarlarında oluşacak pıhtı artması yüzünden hayatını kaybetme riskinin yüksek olduğunu ortaya koydu. Harvard Tıp Fakültesi’nden Dr. Paul Epstein “Egzoz, is, toz gibi partiküllü kirlilik beyin felcine giden yolu açıyor” diyor.

Savunma Mekanizması:

Baklagiller en büyük kozunuz. Fasulyeden barbunya istediğiniz baklagili yiyin, yeter ki bu tahıllarda bulunan folat maddesinden günde 300 mikrogram alın. Folat, felç ve beyin kanaması riskini düşürüyor.

KALBİNİ KORU

Havadaki kirlilik kalbinizin kan pompalama yeteneğine ket vurur. Finlandiyalı araştırmacılar 2009’da her iki haftada bir, gönüllü bir kitleyi kirli havada egzersize tabi tuttu. Sonuç felaketti. İskemi yani kalbin kansızlık yaşaması sendromu üç kat fazla ortaya çıkıyordu. Bu oksijen yetersizliği, insanı ölüme kadar götürebiliyor.

Savunma Mekanizması:

Ağırlık çalışması yapın. Ancak çok iyi havalandırılan bir ortamda! Haftada üç kez ciğerlere bol oksijen çekerek ağırlık çalışması yapmak kalp sağlığına da olumlu katkı yapıyor.

AKCİĞERLERİNİ KORU

Kirli hava sadece öksürüğe yol açmaz. Ciğerlere bir kere girdi mi, havadaki kir, kana karışmaya başlar. Ardından vücutta iltihaba neden olur. Hava keseciklerini tıkamaya başlar. Akciğer dokusu da zarar görür. Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin 8 bin sağlıklı erkekle yaptığı araştırma hava kirliliğinin doğrudan akciğer kanserine yol açtığını ispatladı.

Savunma Mekanizması:

Sabahın erken saatlerinde koşun. Güneşin yeni doğduğu bu saatlerde hava kirliliği minimumda seyreder. Morötesi ışınlar henüz ozon üretimine başlamamış olduğundan oksijen alımınız da fazla olur. Aerobik egzersizlerde ısrarla burnunuzdan nefes alın. Mukoza ve burun kılları, tozları tutmaya yardımcı olur. En azından ciğerlerinize daha az partikül kir ulaşmasını sağlarsınız.

2-ÇEVREYİ KORURKEN TASARRUF EDİLMESİ:

Çevresel Hastalıklardan Korunma Yolları

DÜNYA SİZE SALDIRIYOR. ÇEVRENİN SAĞLIĞINIZI MAHVETMESİNE ENGEL OLMALISINIZ, ÇÜNKÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN İNSAN VÜCUDUNU ETKİLEYEBİLECEĞİ BİLİMSEL OLARAK KANITLANDI.

İnatçı alerjiler
Avusturya Bitki Fizyolojisi Bülteni’nde yayınlanan çalışma sonuçlarına göre, havada daha fazla karbondioksit olması nedeniyle, bugün atalarımızın 100 yıl önce soluduğundan üç kat daha fazla polen ve is soluyoruz. Fosil yakıtlarının etkisi burada bitmiyor. Bu fosiller yakıt olarak kullanıldığında polenlere yapışarak ciğerlerinizin iyice derinlerine kadar gidiyor. Böylece soluduğunuzu verdiğinizde bile akciğerinize yapışan, oranda da vücudunuza yayılan maddeler ortaya çıkıyor.

Savunmanız: Britanyalı araştırmacılara göre haftada en az iki adet elma yemek astım riskini yüzde 32 azaltabilir. Zira elma, nefes açıcı özelliğe sahip ve histamin bloke edici bileşenler içeriyor.

Felç

Japon araştırmacılara göre, yüksek hava kirliliği, beyin damarlarında kan pıhtılaşması riskini ikiye katlıyor. Harvard Tıp Fakültesi Sağlık ve Küresel Çevre Merkezi yöneticisi Dr. Paul Epstein de, “Kömürden ve egzozlardan yayılan parçacıklar ve atmosfer yüzeyindeki ozon, kalp ve akciğer hastalıklarına yakalanma riskini artırıyor” diyor.

Savunmanız: Baklagilin her türlüsü akciğerleriniz için çok iyi. Barbunya, kuru fasulye, bakla ve her türlü baklagil yüksek folat içeriği sayesinde ciğerleri sağlıklı kılıyor. Günde 300 miligram folat almak, felç riskini yüzde 20 düşürüyor.

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi

Türk Tabipler Birliği’nden Prof. Dr. Önder Ergönül, son dokuz yılda ülkemizde yaklaşık 5 bin kişinin KKK’ya yakalandığını, bunun 250’sinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Son iki yılda vaka sayısına karşın ölüm oranında yükseliş gözlendi. Bunun nedeni küresel ısınma. Ilımanlaşan kış mevsimi ve sıcak yaz ayları, kenelerin doğada cirit atmasına neden oluyor. Normalde keneler kışın üreyemiyor. Ancak kışların da sıcak geçmesiyle yılın her ayı üremeye başlıyorlar.

Savunmanız: Berkeley Üniversitesi’nden Dr. Robert Lane, “Anahtar kelime tedbirli olmak” diyor. Keneler özellikle sıcak yaz aylarında yeşil alanlarda bulunuyor. Çayır çimene oturmak veya orman tesislerinde kamp yapmak kene tehdidine açık olmak demek. Dr. Lane “Keneler, yapraklardan çok ağaç yüzeylerine yapışır ve oradan insanların üzerine atlarlar” diye uyarıyor.

Zehirli cilt dökülmeleri

Her gün yükselen karbondioksit seviyesi zehirli sarmaşık, zehirli sumak gibi bitkilerin sayısını artırıyor. Bu bitkiler de iyice alerjik hale geliyor. ABD’li bilim insanlarına göre, zehirli sarmaşıklar daha yüksek karbondioksit seviyelerine maruz kaldıkları için günümüzde, 50’li yıllarda büyüdüklerinden yüzde 105 daha hızlı gelişiyor.

Savunmanız: İnternetten araştırarak zehirli bitkilerin şekillerini ve pratik bir şekilde nasıl ayırt edilebileceğini öğrenin. Eğer zehirli bir bitkiye temas ederseniz, cildiniz zehri emmeden evvel sadece 10 dakikanız olduğunu unutmayın. Cildinizi acil yardım olarak yağ çözücü bulaşık deterjanıyla yıkayın ve eczaneden kaşıntıyı kesmek için histamin reseptörlerine etki eden ilaçlardan satın alın.

3-ÇEVREYİ KORURKEN TASARRUF EDİLMESİ:      

Çevreyi Korurken Tasarruf Et

ÇEVRE BİLİNCİYLE DOĞAYI KORURKEN BİR YANDAN CEBİNİZİ KORUYABİLİRSİNİZ.

Az etkili zor yöntem

Bulaşıklarınızı makine yerine elde yıkayın. Makineler daha az su kullanır ama elektrik tüketimleri fazla olduğu için elde yıkamak daha iyi olur. Sadece musluğu gereksiz yere açık bırakmamak şartına uyun yeter.

Çok etkili zor yöntem Enerji tasarrufu yapan cihazlar alın. Bütün televizyonları, telefonları veya DVD oynatıcıları enerji tasarrufu yapan versiyonlarıyla değiştirmek, ülkemizde 500 bin aracın trafikten çekilmesine eş değer tasarruf sağlıyor.

Şişe suyundan vazgeçin. Plastik şişeler doğada bozulmaz. Yüzyıllarca yok olmadan kalır. Eğer şişe su alacaksanız, ‘doğal kaynak suyu’ yerine ‘işlenmiş içme suyu’ diye etiketlenen ve arındırılmış şebeke suyuna tekabül eden markalardan alın. Kaynak sularının nakliyatı büyük bir çevre kirliliğine neden oluyor.

Az etkili basit yöntem. Bilgisayarınızın uyku modunu kullanın. Ekran koruyucu devreye girdiğinde ortalama bir masaüstü bilgisayar 65 watt harcamaya devam eder. Uyku modundaysa dört watt’tan az elektrik harcar.

Jileti değiştirilebilir tıraş bıçaklarından kullanın. Kullan at jiletleri asla tercih etmeyin. Türkiye’de kullanılan milyonlarca kullan at jiletin bir tanesi bile geri dönüşüme uğramadan doğaya karışıyor. Ayrıca bu bıçaklar değiştirilebilir tıraş bıçaklarına nazaran daha kötü tıraş ediyor.

Plastik çatal, kaşık ve bıçak kullanmayın. Kağıt tabak yerine de seramik olanları tercih edin. Kullanılmış kağıtlardan yapılan tabaklar geri dönüştürülebiliyor. Çevre için plastik kadar zararlı değil. Yine de porselen tabağı yıkamak için kullanılacak su bile göz ardı edilebilecek derecede zararsız. Yani mümkün mertebe porselen tabak ve çelik çatal bıçak kullanın.

Çok etkili basit yöntem. Şarj edilebilen pil satın alın. Sadece bir tane şarj edilebilir pil, kullanıldığı süre içinde yüzlerce tek kullanımlık alkalin pilden daha uzun ömürlüdür.

Dönüştürülmüş kağıttan imal edilmiş peçete kullanın. Eğer dünya çapında her ev standart peçete yerine dönüştürülmüş kağıt peçete kullansa, yılda bir milyon ağaç kesilmekten kurtuluyor.

Hurda kağıttan imal edilmiş tuvalet kağıdı kullanın. Varın ipek yumuşaklığında kağıtla temizlenmeyiverin. Bir yılda tek kişinin harcadığı tuvalet kağıtları orta boy bir ağaca mal oluyor. Yılda bir kere bile satın alsanız, beş milyon ağacı kurtarabilirsiniz.

Aracınızı yıkamacıda yıkatın. Kuyu sularını filtre edip tazyikle sıktıkları için çok daha az su harcıyorlar. Oysa evde araba yıkamak yılda 300 litre musluk suyunun israf edilmesi anlamına gelir.

4-GEZEGENİ KURTARMANIN SEKİZ BASİT YOLU:

DOĞAYI TEHLİKELERE KARŞI KORUMAK İÇİN SİZİN DE ALABİLECEĞİNİZ KOLAY ÖNLEMLER VAR.

1-Sabah güneş doğarken egzersiz yap.

Henüz hava ısınmamışken ve güneş yeni aydınlatmaya başlıyorken egzersiz yapmak gün ortasında yeniden duş alarak su harcamanızı engeller. Ayrıca işten önce de size zaman kazandırır. Günün erken saatlerinde hava kirliliği seviyesi minimumdadır. Bu yüzden akciğerlerinizi sabah ozonla değil, oksijenle doldura bilirsiniz.

2-İkisi bir arada şampuan kullan.

Erkeklerin sadece yüzde 10’unun kullandığı saç kremlerinin plastik şişeleri bile yedi futbol sahasının tabanını kaplayamaya yetecek büyüklükte. Ekstradan bir plastik şişeyi doğaya sokmayın ve ikisi bir arada şampuanlardan kullanın. Ayrıca duş süresini kısa tutmak, hem su israfını engeller hem de cildinizin daha az nem kaybetmesine neden olur.

3-Kullan at tıraş bıçaklarını hayatından çıkar.

Herhangi bir kullan at tıraş bıçağı ortalama 2 TL civarında. Size belki sinekkaydı bir tıraş getirir fakat doğaya biyolojik açıdan çözünemeyen bir metal ve plastik yığını armağan eder. En iyisi değiştirilebilir başlıklı makinelerden kullanmak. Daha da iyisi babalarınız gibi değiştirilebilir jiletli çelik makineler edinmek. Hem daha iyi tıraş eder hem de ıskartaya çıkan jilet hurda metal olarak kullanılır.

4-Çekirdek kahve satın al.

Hazır kahve üretiminde çok fazla elektrik harcanıyor. Ayrıca içine katkı maddeleri de koyuluyor. En iyisi çekirdek kahve satın almak. Hatta mümkünse çiğ alıp evde kavurmak. Kahvenizi elinizle eski usul bakır değirmenlerde çekerek daha taze, leziz ve sağlıklı kahve elde edebilirsiniz.

5-Semt pazarından alışveriş yap.

Süpermarketlere gelen sebzeler ve paketlenmiş ürünler, uzun bir yolculukla tarladan fabrikaya, fabrikadan raflara ulaşıyor. Bu da egzoz gazı, satış fiyatındaki artış ve çevre açısından zarar demek. Ayrıca yol boyunca bu hazır gıdalar tazeliklerini de yitiriyor. Semt pazarından alışveriş yaparsanız, daha ucuza daha taze ve doğal ürünler edinebilirsiniz. Pazardan şaşmayın.

6-Google Haritalar’ı kullan.

Google Haritalar servisi, dünyanın neredeyse her sokağını tek tek gösteren ücretsiz bir yön bulma hizmeti. İster yaya ister arabayla, bilmediğiniz yerlere gitmeden önce mutlaka Google Haritalar’dan kendinize bir rota çizin. Kafanızda nereden nereye döneceğinizi görmeniz bile yeterli. Böylece fazla dolaşmadan, fazla akaryakıt harcamadan ve trafik kirliliği yaratmadan gideceğiniz yere ulaşırsınız. Trafiğe takılı kalmak doğrudan varış noktasına ulaşmaya nazaran yüzde 20 daha çok hava kirliliğine neden oluyor.

7-İçeceği şişeden iç.

Aynı miktarda içecek içeren bir alüminyum kutu ve bir cam şişeyi ele alalım. Alüminyumu üretirken iki kat fazla enerji harcanıyor. Ne içerseniz için, karton kutuyu dahi boş verip mutlaka cam şişeyi tercih edin. Ayrıca cam şişeden ağzınızı dayayarak içmenin yerini hiçbir şey tutamaz.

8- Filtrelenmiş çeşme suyu iç

Her gün dünya çapında 71 milyon poşet şişe çöpe atılıyor. Bunların sadece üçte biri geri dönüşüme tabi tutuluyor. Geri kalanları doğaya karışıyor. Fakat biyolojik olarak bozulmadıkları için, bizden yüzyıllar sonra dahi doğada kalacak şekilde yerlerini alıyorlar. Ayrıca üretim aşamasında en kaliteli suların içine bile yüzde 25 oranında kirli su karışabiliyor. Şişelenmiş su  satın almak yerine bir sefere mahsus su filtresi satın alın. Çeşmeden filtrelenmiş su doldurup bunu için. Pet şişeleri de doldurarak yeniden kullanın.

5-HAYATI PEK ŞİŞELERDEN KURTARMAK

Hayatı Pet Şişelerden Kurtar

PET ŞİŞELER, EVLERDEN DOĞAYA SAÇILAN EN BÜYÜK ATIK KÜTLESİNİ OLUŞTURUYOR. SU TASARRUFU YAPMANIN YOLU PET ŞİŞE KULLANIMINI AZALTMAKTAN GEÇİYOR.

1-Şişe su kullanımınızı azaltın. Sadece çok gerekli ve acilse şişede su satın alın. Siz pet şişe satın almazsanız, su şirketleri de pet şişede su üretip piyasaya sürmez. Arz talep dengesi gayet basit.

2-Yanınızda matara taşıyın. Evden doldurup çıkın. Bittikçe, işyerindeki soğuk su dolabından mataranızı yeniden doldurabilirsiniz.

3-İçme suyu için su filtresi alın. Uygun fiyata alıp musluğunuza monte edebilirsiniz. Dışarıdan damacana su sipariş etmenize gerek kalmaz. Çoğu damacana şirketi, aslında arıtılmış su satıyor.

4-Daha kısa süreli duşlar alın. Duş sürenizi bir iki dakika kısaltmak bile ayda 500 litre daha az su tüketmenize yol açar.

5-Sifonu çektiğinizde daha az su akması için ya daha küçük hacimli bir rezervuar alın ya da rezervuarınızın içine suyla doldurulmuş büyük bir pet şişe koyun.

6-Dişlerinizi fırçalarken, tıraş olurken, ellerinizi sabunlarken musluğu kapatın. Diş fırçalarken suyu kapatmak ayda 100 litre daha az su harcamanızı sağlar. Her gün tıraş olan bir erkeğin musluğu açık bırakması ayda 1000 litre su israfı anlamına geliyor.

7-Saçlarınızı şampuanlarken üşenmeyip duş musluğunu kapatırsanız ayda 500 litre su boşa harcanmaktan kurtulur.

8-Çamaşır ve bulaşık makinelerini tamamen doldurmadan çalıştırmayın. Ayrıca renklileri soğuk suyla yıkayın. Böylece hem enerji tasarrufu etmiş hem de renklerin canlı kalmasını sağlamış olursunuz.

9-Gri su denen, mutfakta ve duşta harcadığınız (yani dışkı barındırmayan) evsel atık suyu kullanmanın yollarını arayın. Örneğin içinde sebze ya da makarna haşladığınız suyu, soğuduktan sonra bitkilerinizi sulamak için kullanın.

10-Evinize alacağınız süs saksılarını, az su isteyen kaktüs tipi bitkilerden seçin.

11-Üretiminde az su gereken yemeklerden yiyin. Kırmızı  eti ve hazır gıdaları üretirken harcanan su, sebze ve meyvelerin yetiştirilmesinde harcanandan kat kat daha fazla.

12-Organik ve doğal besinler alın. Mevsimlik sebze ve meyvelerin yanı sıra tam tahıllar, baklagiller ve kuruyemişler tüketin.

13-Yetkili kişi sizseniz, işyerinizde su tüketimi konusunda somut adımlar atın.

14-Arabanızı yıkatırken harcadığı su geri dönüşüme tabi tutan servislere gidin. Hatta şebeke suyu yerine kuyu suyu kullananları tercih edin.

15-Çocuklarınızı suyun kıymetli ve hayati bir madde olduğu konusunda bilinçlendirin.

6-SAĞLIKLI BESLENME

Meyve ve sebzelerin sağlığımız açısından önemini bilmenize rağmen fazla tüketmiyorsanız, size 15 lezzetli öneri.

1-Buzdolabında saklanan meyve ve sebzeleri, her zaman göz önünde olabilecek bir rafa koyun.

2- Mısır gevreği yerken içine kurutulmuş meyve karıştırın.

3- Canınız tatlı çektiğinde, sade ya da vanilyalı yoğurdun içine donmuş böğürtlen yada ahududu gibi orman meyveleri koyun.

4- Kahvaltıda saf meyve suyu için.

5- Sodanızı meyve suyuyla birlikte karıştırıp için.

6- Yoğurt veya süte katacağınız meyveleri blender da karıştırıp, kendinize lezzetli içecekler hazırlayın.

7- İş yerinde atıştırmak için elinizin altında daima kuru meyveler bulundurun.

8- Omlet yaparken içine domates, soğan, biber ve mantar ekleyin.

9- Sebze suyu için.

10- Yemeklere salatayla başlayın.

11- Canınız sandviç çektiğinde içine marul, domates, salatalık ve diğer çiğ sebzelerden koyun.

12- Salata yaparken içine kuru üzüm, üzüm ya da elma dilimleri koyun.

13- Sebze çorbası yapın ve yaptığınız çorbayı porsiyonlara bölüp buzdolabında saklayın, öğünlerinizde tüketin.

14- Marketten aldığınız hazır pizza hamuru ve üzerine koyacağınız sebzelerle, kendi pizzanızı kendiniz yapın.